Những kết hợp bất thường trong ca từ nhạc Trịnh Công Sơn dưới góc độ ngữ pháp

PGS.TS. Trần Kim Phượng
2011

Trịnh Công Sơn

Năm nay là kỉ niệm 10 năm nhạc sĩ Trịnh Công Sơn trở về với "cát bụi". Bao năm qua, ở mọi miền trên đất nước Việt Nam, người ta vẫn xao xuyến khi nhắc đến tên ông, say sưa hát những nhạc phẩm của ông và mê mải viết về ông từ nhiều góc nhìn của văn học, văn hóa, ngôn ngữ, triết học, âm nhạc, đời sống, tôn giáo… Hình như ở bất kì lĩnh vực nào, người ta cũng có thể dễ dàng lấy ông làm đề tài nghiên cứu. Theo dòng chảy mãnh liệt đó, chúng tôi thử liều lĩnh "đọc" những ca khúc của ông dưới góc độ ngữ pháp, trước hết, để thỏa mãn những khao khát của chính mình, sau nữa hi vọng góp một tiếng nói làm sáng rõ hơn những tuyệt phẩm mà ông - kẻ du ca về tình yêu, quê hương và thân phận - đã để lại cho nhân thế.

Xem tiếp...

Paris By Night - Hành Trình 35 Năm

Don Hồ
4/4/2017



Thuý Nga- Paris By Night tự bao lâu đã là một biểu tượng của nền văn nghệ của người Việt Nam hải ngoại. Paris by Night đã đem âm nhạc Việt, tiếng Việt cùng văn hoá Việt đến từng gia đình người Việt lưu vong ở khắp nơi, cho dù là nơi tận cùng thế giới.

2018 đánh dấu hành trình 35 năm của chương trình Paris By Night đầy nghệ thuật này. 35 năm là một chặng đường dài cũng đầy gian lao, trắc trở nhưng Paris By Night vẫn giữ được vị trí hàng đầu của mình trong lòng người khách hâm mộ và trong lòng của cá nhân Don Hồ.

Xem tiếp...

Ướt Mi, cơn mưa nhỏ trên tâm hồn mong manh

Hoài Dịu
31/3/2018

Trịnh Công Sơn

Dạo ấy, có người con gái đêm đêm thổn thức với từng lời ca, tiếng đàn tại một phòng trà ở Sài Gòn, có một chàng nhạc sĩ vô danh lặng thầm nghe cô hát. Tiếng hát liêu trai đong đầy nỗi buồn, hoen nhòa trên mi của cô ấy, cứ từ từ « dan díu » vào tâm hồn anh. Và từ đó nhạc phẩm « Ướt Mi » được phôi thai từ trái tim anh, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, như những giọt sầu, thương người em gái mưa ngâu.

Xem tiếp...

Bài 46: Khi Bài Hát Trở Về

Tiểu luận về nhạc phẩm Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ của Ns Nguyễn Đức Quang

Trần Trung Đạo
29/8/2017

Nguyễn Đức Quang
Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang

Nếu phải xếp hạng những bài hát được sinh ra và lớn lên cùng với thăng trầm của đất nước, với thao thức của thanh niên, sinh viên, học sinh, với tâm trạng của những người lính trẻ trong cuộc chiến tranh tự vệ đầy gian khổ ở miền Nam trước đây, tôi tin, Việt Nam quê hương ngạo nghễ của nhạc sĩ du ca Nguyễn Đức Quang sẽ là một trong những bài ca được xếp hàng đầu.

Xem tiếp...

Đặng Thế Phong - sống và chết trước khi thời cơ đến (phần 2)

Jason Gibbs
Viết cho BBC Tiếng Việt
1 tháng 3 2017

Đặng Thế Phong

Đầu năm 1940 Đặng Thế Phong soạn một mục giảng dạy những điều cơ sở về nhạc lý như cái gam, các nốt, khoa, trường độ, v.v.

Như vậy Đặng Thế Phong có một trình độ âm nhạc Tây phương rất vững chắc. Các bài hát được chép ra rất đúng, và các nốt giai điệu hợp với luật hòa âm nhạc tây phương. Chắc người nhạc sĩ đã được đào tạo rất tốt ở trường dòng (và rất có thể Đặng Thế Phong từng theo đạo Thiên Chúa - em út của nhạc sĩ, Đặng Thanh Kim, là tín đồ Công giáo). Ngoài tài năng và nền học thức, Đặng Thế Phong cũng giữ một niềm đắm mê âm nhạc. Theo ký ức của Nguyễn Trường Thọ thì "Phong thích ôm cây lục huyền cầm nghêu ngao hát suốt ngày." Đặng Thế say mê âm nhạc đến hơi thở cuối cùng. Lúc lâm chung, ông xin em út của mình ca và đàn bài "Serenade" của Schubert cho mình nghe.

Xem tiếp...

Đặng Thế Phong - sống và chết trước khi thời cơ đến (phần 1)

Jason Gibbs
Viết cho BBC Tiếng Việt
28 tháng 2 2017

Đặng Thế Phong

Đặng Thế Phong có hai mảnh đời khác nhau. Cuộc đời của ông khi bố ông còn sống, và cái thời kỳ sau khi bố ông mất độ năm 1935.

Khi bố ông còn sống gia đình của ông được hưởng cuộc sống ổn định, khá giả của một công chức của sở Trước Bạ Nam Định. Gia đình họ Đặng ở nhà số 9 Hàng Đồng là trung tâm thành phố Nam Định. Vì vậy, ông Đặng Hiển Thế, bố của Đặng Thế Phong, cho con mình được học tại các trường uy tín nhất xứ Nam Định là Trường Thành Chung (tức là École primaire superieure franco-indigène de Nam-Dinh) và trường dòng L'École St. Thomas D'Aquin. Khi bố ông mất cuộc đời của ông vào bước ngoặt mới.

Xem tiếp...

Lịch sử đĩa hát ở Việt Nam - Đầu thời kỳ máy quay đĩa

Jason Gibbs
Viết cho BBC Tiếng Việt
25 tháng 1 2018


Máy quay đĩa gramophone của Emile Berliner năm 1887

Máy quay đĩa gramophone chiếm thị trường máy thu thanh nhờ hai sự cải tiến. Thứ nhất là bởi một cơ cấu lò xo với máy điều chỉnh để người thưởng thức không bắt phải quay đĩa thường xuyên. Thứ hai là kỹ thuật chế tạo đĩa phẳng được sản xuất nhiều bản sao hơn và chuẩn hơn.

Chín năm sau khi ông Edison sản xuất máy ghi âm trên ống xi lanh, năm 1887 Emile Berliner sáng chế một máy quay đĩa phẳng và ngang. Máy này được gọi là gramophone dần dần thay thế máy ống xi lanh. (Chữ gramophone gốc từ tiếng Hy Lạp - gramma có nghĩa "chữ" và phone có nghĩa "tiếng"). Máy quay đĩa gramophone chiếm thị trường máy thu thanh nhờ hai sự cải tiến. Thứ nhất là bởi một cơ cấu lò xo với máy điều chỉnh để người thưởng thức không bắt phải quay đĩa thường xuyên. Thứ hai là kỹ thuật chế tạo đĩa phẳng được sản xuất nhiều bản sao hơn và chuẩn hơn.

Xem tiếp...

Lịch sử đĩa hát ở Việt Nam thời thuộc địa - Thời kỳ ống xi lanh

Jason Gibbs
Viết cho BBC Tiếng Việt
9 tháng 1 2018


Edison với máy ghi âm đầu của ông năm 1878

Gần đây ở Việt Nam tôi thỉnh thoảng vào một nhà riêng hay nhà hàng trang trí đẹp và nhìn thấy một máy quay đĩa cũ với một loa kèn to tướng. Hiện nay cũng có một phong trào tìm lại các đĩa hát cũ và hiếm.

Tôi mới bắt đầu tìm hiểu đến nền âm thanh thu thanh của xứ Việt trong quá khứ lúc tôi được mời tham gia một công trình sưu tầm và xuất bản một số bản âm nhạc được thu đĩa ngày xưa ở xứ Đông Nam Á. Kết quả của công trình này là bộ sách, đĩa với chủ đề Longing for the Past: The 78 Era In Southeast Asia (Dust-to-Digital, 2013).

Xem tiếp...

Nguyễn Văn Đông: 'Đường đời mưa bay gió cuốn'


Xem tiếp...

40 Năm Âm Nhạc Và Mây

Mai Thảo
Tựa tập nhạc Ly Rượu Mừng, 1989

Ban Thăng Long
Thái Thanh - Hoài Bắc Phạm Đình Chương - Hoài Trung

Thân thiết và sống gần, một thân gần hầu như không có một thời gian nào gián đoạn, và như thế đã ngót 40 năm, tôi nghĩ đã có được một cái thấy khá tỏ tường về con người ngoài đời và con người nghệ thuật của Hoài Bắc Phạm Đình Chương. Hai con người. Hai con người trong một. Đó là một hiện tượng nghệ thuật và là một hiện tượng có thật. Do nơi người nghệ sỹ lúc ở ngoài tiền trường và đứng trước đám đông là sống với một liên hệ đặc biệt, liên hệ này có những quy luật và khi người nghệ sỹ trở về với đòi sống riêng tư, ở xa ánh sáng tiền trường, quy luật không cần thiết nữa. Hoặc là có, cũng không đồng tính, đồng dáng mà khác biệt hẳn. Điểm khác biệt này, do sự khác biệt của môi trường tạo ra và đem tới, tôi đã nhìn thấy ở khá nhiều trường họp nghệ sỹ, qua những tỏ hiện rất trầm trọng. Như giữa hai con người trong một là biên thùy, là vực thẳm. Là chia lìa, là đối nghịch. Đưa tới bất ổn. Tạo thành xung đột cách sống và thảm kịch nội giới. Ở Hoài Bắc Phạm Đình Chưong cái hiện tượng nhị trùng bản ngã và phân tán bản thể ấy tuyệt nhiên không có. Đó là điều tôi rất yêu mến và cũng muốn nói trước hết về ông.

Xem tiếp...

Lời Bàn Mới

Đăng Nhập/Xuất