Trên Đường Cái Quan

Bài trả lời của Phạm Duy cho Trần Văn Khê đăng trên báo Bách Khoa


Viết bài này, tôi chỉ có mục đích: viết cho những người bạn trẻ ít tuổi hơn tôi, đang học nhạc, thích sáng tác, đã theo dõi bài Con Đường Cái Quan và muốn hiểu biết thêm về nó nhất là về đường nhạc thuật. Ngoài ra tôi cũng muốn tạ ơn những bạn xa gần, từ anh Đào Sĩ Chu ở ngay Saigòn (báo Tân Phong) cho tới anh Trần Văn Khê ở mãi tận khơi chừng (1) (báo Bách Khoa) đã có lòng thương mến để tâm đến bài ca nhỏ mọn của tôi và viết bài phê bình nhận xét kỹ lưỡng. Cũng bởi vì hai anh bạn hơn tuổi tôi đã rất chú trọng đến phần nhạc thuật cho nên tôi xin phép được viết ra đây quan điểm của tôi, mục đích vẫn không ngoài sự mong mỏi được đóng góp vào việc mở rộng nhạc thức của những thanh niên hiếu nhạc vậỵ Riêng về phần nội dung của Con Đường Cái Quan, sự nhận xét của hai anh Đào Sĩ Chu và Trần Văn Khê (cũng như của một số anh em khác) đã làm cho tôi rất sung sướng. Qua ma lực yếu ớt của âm điệu và lời ca, các anh đã hiểu rõ ý của tác giả, công nhận nó và ban cho những lời khen ngợị Không nhũn nhặn một cách giả dối cũng như không hợm hĩnh một cách lố bịch, tôi xin nhận phần thưởng quí báu đó: sự cảm thông sâu sắc của bạn đồng điệụ Nhưng còn về phần hình thức...

Xem tiếp...

Nhân Xem Trường Ca "Con Đường Cái Quan" của Phạm Duy

Trần Văn Khê

Khi tôi nhận được bản in của trường ca "Con Đường Cái Quan" tôi đọc một mạch và hát đi hát lại những bài, mà tôi đã được nghe Phạm Duy hát trường ca này còn trong "thời kỳ thai nghén".Tôi nhớ lại, vào lúc đầu năm 1955, thuở Phạm Duy sang học nhạc tại Ba Lê, mỗi chiều thứ ba, Phạm Duy đã đến tìm tôi để cùng đi dự thính buổi diễn thuyết của Giáo sư Chailley (Sai-ê) về môn nghiên cứu nhạc. Thường, thì Phạm Duy đến sớm, và nói chuyện âm nhạc với tôị Phạm Duy hát những điệu dân ca mà anh đã nghe hoặc đã ghi từ lâu, hay những bài nhạc mà anh định sáng tác. Câu chuyện rất lý thú, nên tôi thường để máy ghi âm giữ lại mấy điệu mà Phạm Duy hát cho tôi nghẹ Đến nay tôi vẫn giữ cuốn "băng" ấỵ Vặn lại nghe tôi rất sung sướng mà thấy rằng người lữ khách trong trường ca, từ năm 1955 "đi từ ải Nam Quan" mới gặp cô lái đò miền Trung Du, mà ngày nay đã tới mũi Cà Mau; tôi sung sướng khi thấy bạn thực hiện một ý định, khi biết rằng nhạc phẩm vừa ra đời có một giá trị về văn nghệ.

Xem tiếp...

Tranh của Trịnh Công Sơn

Những bức tranh của Trịnh Công Sơn lần đầu tiên được công bố này thuộc các bộ sưu tập của họa sĩ Đinh Cường, ông Bạch Thái Quốc và gia đình nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.

Lâu nay công chúng yêu mến Trịnh Công Sơn đã biết đến anh với tư cách một “họa sĩ thực thụ” (chữ dùng của họa sĩ Nguyễn Trung) bởi Trịnh Công Sơn đã có tác phẩm trưng bày cùng với nhiều họa sĩ chuyên nghiệp như Đinh Cường, Đỗ Quang Em, Trịnh Cung, Bửu Chỉ…

Anh còn vẽ nhiều bìa tập nhạc của chính mình và nhiều ký họa anh vẽ những người mình quen thân, gần gũi từng in trên các báo, tạp chí. Tuy nhiên, có cả một “kho tàng” tranh Trịnh Công Sơn ở rải rác nhiều nơi, trong nhiều sưu tập của bạn hữu anh mà nhiều người chưa được thưởng ngoạn.

Xem tiếp...

Với Lê Uyên Phương

Sông Thao

Cả tuổi thanh xuân tôi mê đọc sách và có cái thú sưu tầm sách. Cho tới năm 1975, tủ sách của tôi đã gần hai ngàn cuốn. Đầu năm 1995, tôi trở về thăm nhà, tủ sách của tôi đã tiêu tan hết. May mắn chỉ còn một cuốn. Một tập nhạc. Nó còn sống sót được có lẽ chỉ vì lũ cháu con bà chị tôi còn thích tửng tưng gảy đàn. Tôi nhìn tập nhạc mà rưng rưng trong lòng. Chẳng phải vì nó tang thương quá lắm. Nhàu nát, quăn queo, nhiều trang đã được bện lại bằng những miếng băng keo nhuốm bụi. Nhưng vì nó là một kỷ niệm thiết thân của Lê Uyên Phương tặng tôi. Tập nhạc Yêu Nhau Khi Còn Thơ do nhà Quảng Hóa xuất bản năm 1970 được Lê Uyên Phương đề tặng như sau: Bản riêng tặng anh Song Thao, người đã cho tôi được thấy sự cảm thông tuyệt vời của một tâm hồn nghệ sĩ.

Xem tiếp...

Ý Lan: “Tôi chưa bao giờ chối bỏ quê hương Việt Nam"

Sự thật mãi mãi là sự thật, tôi là người hải ngoại bởi vì tôi sống ở nước ngoài nhưng không ai có thể chối bỏ quê hương của mình. Tôi cũng không hề chối bỏ rằng mình là người Việt Nam, mà tôi luôn tự hào về điều đó! Thời gian sẽ cho mình những câu trả lời đẹp nhất, đích thực nhất " - nữ danh ca hải ngoại Ý Lan chia sẻ trong chuyến về nước lần này.



Xem tiếp...

Tôi viết Thu, hát cho người

Vũ Đức Sao Biển
4.2.2011

Thuở ấy, tôi hai mươi tuổi. Tháng 9, mùa thu, tôi trở về quê nhà Quảng Nam, cầm cây đàn guitar lên đồi sim xưa. Người bạn nghèo thời trung học của tôi không còn nữa, chỉ còn đây khu đền tháp với những nàng Apsara lặng lẽ nhảy múa ngàn năm.


Tác giả Vũ Đức Sao Biển năm 1970, tại Bạc Liêu

Xem tiếp...

Đoàn Chuẩn - đã mười năm xa

Nguyễn Thuỵ Kha
22.1.2011

Đoàn ChuẩnHoặc cùng lắm, cũng chỉ là ý nghĩ có lẽ ông đang du ngoạn tại Canada cùng các con trai Đoàn Chính, Đoàn Châu. Ông sẽ về Hà Nội sớm thôi, về và lại một bình minh nào đó, đến gõ cửa căn gác 60 Hàng Bông nhà tôi, rủ ra cà phê Nhân hàn huyên. Vậy mà đã mười năm xa.

Vẫn còn nguyên cái kỷ niệm ban đầu của mùa xuân cách đây 25 năm trước. Xuân ấy, sau khi đến chúc Tết Văn Cao, ông nói: "Sau đây mình đến chơi với Đoàn Chuẩn nhé. Ông bạn già này cũng là một cây rượu đấy". Khi Văn Cao và tôi đến căn nhà số 9 Cao Bá Quát thì đã thấy Đoàn Chuẩn và ca sĩ tài tử Ngọc Bảo. Lúc ấy, tôi mới biết Đoàn Chuẩn quê ở đảo Cát Hải - Hải Phòng. Lại thêm một người đồng hương, một người anh, một người bạn vong niên chân thành. Chàng công tử con nhà nước mắm Vạn Vân đã từ đất Cảng lên Kinh Kỳ cùng cây guitar Hawaii réo rắt vào đầu thanh xuân. Và từ đó, Hà Nội có Đoàn Chuẩn. Câu chuyện cứ thế rôm rả trong mùa xuân cuối cùng của thời bao cấp. Giản dị và lãng mạn. Ngọc Bảo cao hứng hát "Thiên thai": "Chốn đây hoa xuân chưa gặp bướm trần gian / Có một mùa đào ròng ngày tháng chưa tàn phai một lần". Đoàn Chuẩn lắng nghe cùng Văn Cao rồi cười hiền lành: "Chịu thôi. Ông Văn này tài quá". Nói rồi, Đoàn Chuẩn ngồi vào ghế trước cây guitar Hawaii thân thuộc. Thế là những luyến vuốt, những nhấn nhá luồn theo giọng hát Ngọc Bảo tài tử và đào hoa.

Xem tiếp...

Duy Cường “phù thủy” hòa âm

Khôi Nguyên
1/2011

Là một người yêu nhạc cổ điển phương tây và cũng rất yêu nhạc Việt Nam nên trước đây lúc nào tôi cũng mong muốn có một ban nhạc chơi nhạc Việt Nam theo phong cách cổ điển. Hồi trước năm 1975, lúc đó tôi còn học tiểu học nhưng vẫn còn nhớ có ban Tiếng Tơ Đồng của nhạc sĩ Hoàng Trọng là ban nhạc chơi theo phong cách này.



Xem tiếp...

Văn Cao, Mùa Xuân Cuối Cùng

Phạm Đình Trọng
2.12.2010

1. NỖI KHẮC KHOẢI VĂN CAO

Một buổi sáng mùa đông, tôi đang bon bon trên con đường một chiều Tràng Thi, Hà Nội thì bỗng thấy Đinh Anh Dũng và Quốc Thành, hai nhà quay phim có tiếng của hãng phim Giải Phóng cùng ở thành phố phương Nam với tôi, đang lom khom bên chiếc camera đặt trên hè đường gần Thư viện Quốc gia. Ở thành phố phương Nam, tôi và Dũng vẫn thường ngồi với nhau nói nhiều chuyện về điện ảnh, bây giờ lại gặp Dũng đang làm phim ở Hà Nội, dù đang có việc bận, tôi vẫn không thể không dừng lại với anh,


Nhạc sĩ Văn Cao và Trịnh Công Sơn

Dũng say sưa nói về bộ phim anh đang thực hiện, bộ phim ca nhạc về Văn Cao mà Dũng định lấy tên là Năm buổi sáng trong sự thật. Bộ phim sẽ lần theo bước chân Văn Cao lãng đãng trong cõi âm nhạc vì thế là phim ca nhạc nhưng nó cũng là phim tài liệu về năm tháng cuộc đời Văn Cao. Tôi đã được đọc bài thơ Năm buổi sáng không có trong sự thật. Thơ Văn Cao là Không có trong sự thật, nhưng sao phim của Dũng lại là có trong sự thật?

Xem tiếp...

Đi tìm tinh hoa từ những “di sản sống” của Nhã nhạc

Trọng Bình
4.11.2010

(TTH) Tưởng rằng thời gian sẽ khỏa lấp tất cả những dấu xưa nơi chốn cung đình và những nốt nhạc hò, xự, xàng, xê, cống... nhưng qua những ngày điền dã, cùng ăn, ở và sống với các nghệ nhân Nhã nhạc, chúng tôi hiểu rằng Nhã nhạc không hề mất đi bản sắc vốn có của nó. Chỉ có điều, để gìn giữ nó đúng với nguyên bản thì không hề đơn giản.

Bất ngờ từ những nghệ nhân

Tháng 7-2009, nhóm nghiên cứu chúng tôi lên kế hoạch điền dã tiếp cận các nghệ nhân Nhã nhạc. Được nhà nghiên cứu Nguyễn Hữu Thông giới thiệu nghệ nhân Phạm Bá Diện ở xã Phong Bình (huyện Phong Điền) vừa phục dựng thành công vở múa cổ "Thái bình thiên hạ", cũng là người đang nắm giữ những bài bản và bí quyết trình diễn Nhã nhạc, chúng tôi quyết định về thẳng Phong Bình để tìm gặp oong. Đường vắng, nhà dân thưa thớt, băng qua những rú cát ở đầu làng chúng tôi vào nhà người dân sống bên đường hỏi nhà ông Diện. "Ông Diện hay đi đánh nhạc cổ phải không), ông nớ ở làng ni ai cũng biết hết, chú đi thẳng hết đường ni khi mô thấy cổng chào thì rẽ vô đó, nhà ông Diện ở đầu tiên", người đàn ông khoảng 60 tuổi vừa nói vừa hướng dẫn đường cho chúng tôi.

Xem tiếp...

Lời Bàn Mới

Đăng Nhập/Xuất