Thú thưởng thức nhạc đàn của người xưa qua Truyện Kiều

Ðặng Hữu Phúc

LTS. Bài này trên tienve.org có đề là: "1/ Thú thưởng thức nhạc đàn của người xưa qua Truyện Kiều — 2/ Ngày xuân nói về âm nhạc trong Truyện Kiều".

Âm nhạc, theo sự hiểu của đại đa số quần chúng Việt Nam hiện nay, chỉ có nghĩa là ca khúc. Và nhạc sĩ, cũng là những người viết ca khúc. Người viết khí nhạc mà không viết ca khúc thì cũng chả ai biết là nhạc sĩ; nghệ sĩ biểu diễn nhạc đàn dù tài giỏi như Đặng Thái Sơn cũng không thể có những fan hâm mộ khắp đất nước như các "Sao" hát ca khúc quần chúng, ca khúc thị trường. Ngày nay, nghe nhạc gần như đồng nghĩa với nghe ca khúc

Vậy người xưa, nhất là các bậc tài tử văn nhân (tương tự như tầng lớp trí thức ngày nay) khi nghe nhạc, họ nghe nhạc đàn, hay nghe hát nhiều hơn? Để trả lời câu hỏi này tôi muốn chia sẻ với các bạn một vài suy nghĩ về thú thưởng thức nhạc đàn của người xưa qua Truyện Kiều — tác phẩm văn học cổ điển đỉnh cao của Việt nam . Ôn cố, tri tân.

Xem tiếp...

Tạ ơn đời, tạ ơn anh

Nguyễn Mộng Giác
Văn Học số 21 

Lần tôi và Nguyễn Xuân Hoàng đến nhà Phạm Duy ở Midway City (mà Phạm Duy ưa dịch thành "Thi Trấn Giữa Ðàng") thực hiện một cuộc phỏng vấn, anh có trách chúng tôi viết quá bi quan. Nguyễn Xuân Hoàng vừa cho xuất bản cuốn truyện "Người đi trên mây", nên Phạm Duy trách Nguyễn Xuân Hoàng hờ hững với cuộc sống hôi hổi trước mắt. Còn tôi, anh nửa đùa nửa thật bảo đã "Ngựa nản chân bon" quá sớm.

Thú thật lúc đó tôi ậm ừ chấp nhận ý kiến của anh mà lòng ấm ức. Tôi thầm chống chế bằng lý luận rằng thế hệ chúng tôi trải qua những kinh nghiệm khác với thế hệ đi trước. Chúng tôi, những kẻ nay ở vào tuổi từ 40 đến 50, đã từng sinh ra và lớn lên trong chiến tranh, bước vào tuổi trưởng thành đúng vào lúc cuộc chiến tranh lên đến hồi ác liệt nhất, chiến trường thì đẫm máu, thành thị thì xáo trộn, lòng người thì phân hóa, hoang mang. Còn nhớ thời thập niên 60, hai câu thơ Vũ Hoàng Chương tôi thích nhất là trong kịch thơ Vân Muội:
Nhớ thuở xưa chưa có ta thì đường đi thênh thênh
Kịp đến khi có ta thì chông gai mông mênh
 
Thuở đường đi thênh thênh ấy là thuở Phạm Duy. Tôi nghĩ vậy.
 

Xem tiếp...

Nghe “70 năm tình ca trong tân nhạc Việt Nam” của Hoài Nam

T. Vấn
1.2011

1.

Cách đây vài năm, một người bạn ở bên Úc gởi cho tôi CD thâu lại chương trình "70 năm Tình Ca trong tân nhạc Việt Nam" do Hoài Nam phụ trách trên đài phát thanh SBS ở Úc. Do bận rộn nhiều công việc, tôi bỏ quên CD ấy trong ngăn kéo. Mãi đến vài tháng sau, tình cờ thấy lại, tôi lấy ra đem theo trong xe để nghe trong lúc trên đường đến sở làm. Ngay từ những giây phút đầu tiên của phần thứ nhất trong chương trình, giọng nói ấm áp của người phụ trách đã khiến tôi phải chú ý. Sau đó, nếu có bất cứ một thời gian rảnh rỗi nào, tôi đều dùng để nghe cái CD chứa những chương trình phát thanh thật là hấp dẫn ấy. CD có 50 chương trình đã phát thanh được thâu lại và vẫn chưa hòan tất. Tôi tìm địa chỉ đài phát thanh SBS trên mạng để nghe tiếp chương trình của ông Hoài Nam. Và tất nhiên, thâu lại. Vì ông Hoài Nam có thông báo rằng ông không có ý định thực hiện những CD cho chương trình của mình, thính gỉa nếu thích, có thể thâu lại trước khi đài SBS xóa bỏ vì sức chứa những bài lưu trữ của đài có giới hạn. Cuối cùng, tính đến chương trình phát thanh cuối cùng kết thúc 70 năm Tình ca Việt Nam vào đầu năm 2010, tôi có trong tay tổng cộng 94 phần (episodes), mỗi phần chiếm thời lượng khỏang từ 20 phút cho đến 30 phút. Lấy trung bình 25 phút một phần thì 94 phần của chương trình này dài khỏang 2400 phút hay khỏang 40 tiếng hồ liên tục.

Xem tiếp...

Thư tình gửi một người 25/3/1967

Huế, 25/3/1967

Ánh yêu dấu,

Anh sang Trang vì nghe anh Cường bảo Ánh có gửi thư về đó. Nghe Trang kể lại những điều Ánh viết trong thư anh vừa thất vọng vừa buồn.

Bây giờ đã quá khuya. Chương trình chủ đề về tình yêu còn để lại một vị đắng rất mỏng. Mọi người cũng đã ngủ từ lâu và anh cũng phải quyết định một lần cho cả Ánh lẫn anh, một quyết định thật khó khăn mà chẳng ai trong cuộc dám dứt khoát với chính mình. Quyết định nào cũng có sự khổ sở của nó. Anh cam đành làm kẻ bội bạc để mở ra cho Ánh sự ngạt thở bấy lâu trong đó người này hay kẻ kia đã cố đóng cho trọn vai của mình. Cho đến phút này anh vẫn cảm thấy chỉ riêng anh đã sống thật hồn nhiên trong tình yêu đã qua.

Xem tiếp...

Tâm Lý Nhạc Sến

Trần Kiêm Ðoàn
8.12.2008

Âm nhạc là một phương tiện được chắt lọc, hệ thống hóa và ghi dấu để sáng tạo và diễn đạt ý tình bằng âm thanh. Nền âm nhạc nói chung và ngành tân nhạc Việt Nam nói riêng thường bị "phủ bóng" do ảnh hưởng trực tiếp của âm nhạc cổ điển Trung Hoa, phương Đông và âm nhạc phương Tây. Vì không có một quá trình quặn mình tìm tòi, thí nghiệm để khai phá và sáng tạo tiền phong nên sự kế thừa trở nên dễ dãi. Đấy là hệ quả trực tiếp mở cửa cho "nhạc sến" ra đời.

Thật tội nghiệp cho dòng âm thanh vô tư. Một câu hát xướng lên chưa dứt mà nghe bình luận là "đồ nhạc sến" là... trăng rụng xuống cầu; không buồn ngó lại. "Sến" là gì và tiêu chí nào để thành nhạc sến vẫn còn mù mờ nhân ảnh lắm. Những nhà Tây học thì cho rằng, hình dung từ "sến" phát xuất từ tên nàng vũ nữ có thân hình nguyên tử tên là Maria Sến (Maria Schell). Cô đào này thường nhún nhảy hát bài Mambo Italiano trong cuốn phim Anh Em Nhà Kamazov nổi tiếng thời sáu mươi. Hình ảnh nầy đã gây ra một ảnh hưởng đại chúng buồn cười trên các đường phố lớn miền Nam: Lớp người trẻ bình dân lao động thích bộ đi nhún nhảy và hát nghêu ngao những bài ca mùi mẫn, ướt sướt mướt giai điệu và lời ca trữ tình dễ dãi như "Em ơi, nếu mộng không thành thì sao...?!"

Xem tiếp...

Văn Cao

Trần Lê
11.08.2006

(NCTG) "Trong âm nhạc, Văn Cao sang trọng như một ông hoàng. Trên cánh đồng ca khúc, tôi như một đứa bé ước mơ mặt trời là con diều giấy thả chơi. Âm nhạc của anh Văn là âm nhạc của thần tiên bay bổng. Tôi la đà đi giữa cõi con người. Anh cứ bay và tôi cứ chìm khuất. Bay và chìm trong những thân phận riêng tư".

Những dòng ấy là của Trịnh Công Sơn viết về Văn Cao, người nghệ sĩ tài ba của Việt Nam, "người viết tình ca số một", "người đẻ ra thể loại hùng ca và trường ca Việt Nam" (Phạm Duy), "một viên ngọc trên bức khảm văn hóa - nghệ thuật của dân tộc Việt Nam" (Đặng Thai Mai), đã qua đời cách đây 11 năm vào một ngày hạ tuần tháng Bảy, nhưng âm ba những tác phẩm của ông thì sẽ còn lại vĩnh viễn với đất Việt, người Việt!

Xem tiếp...

Thư tình gửi một người 12/1/1967

12/1/1967

Ánh thân yêu,


Ngô Vũ Dao Ánh thời trẻ

4 giờ sáng anh ngồi dậy đốt nến để nói với Ánh một vài chuyện nhảm nhí.

Nhắc lại một ý đã cũ: yêu nhau là đã có một compromis (1) nào đó với nhau rồi. Phải không? Anh cũng nhắc lại một câu đã nói với Ánh đêm Giáng sinh: Yêu nhau là đã có một hẹn ước dài hạn với nhau. Vì thế phải có bổn phận để hiểu là không thể có một hẹn ước (rendez-vous) nào đáng giá hơn.

Xem tiếp...

Thư tình gửi một người 11/1966

Huế, 17/11/1966
Ánh thân yêu,

Buổi sáng đầu tiên ở thành phố anh trở về có trời lành lạnh của mùa đông và những gốc cây đen bám đầy rêu xanh thật mượt.


Trịnh Công Sơn thời trẻ - Ảnh: tư liệu

Đã đưa tất cả những gói đồ Ánh gửi.

Ý và Cường gặp anh mừng rỡ thật cảm động. Anh được hoãn như cũ.

Xem tiếp...

Giở lại trang sử âm nhạc và sinh hoạt thanh niên - Phong Trào Du Ca (kỳ 3)

Nguyễn Linh Giang
15.4.2011


Ngô Mạnh Thu, Nguyễn Thiện Cơ, Nguyễn Linh Giang, và Nguyễn Đức Quang năm 1994 hay 1995 - ảnh tài liệu.

LTS: Trong bối cảnh lịch sử sau nền Đệ Nhất Cộng Hòa, phong trào Du Ca đã ra đời, thổi một luồng sinh khí vào những sinh hoạt thanh niên, lúc đó cũng đang nở rộ. Nhiều trại công tác giúp đồng bào tị nạn chiến tranh được tổ chức, nhiều đoàn thể ra đời hoạt động mạnh mẽ như CPS (Chương Trình Phát Triển Sinh Hoạt Thanh Niên), Nguồn Sống, Phong Trào Học Đường Phục Vụ Xã Hội, Thanh Sinh Công, Thanh Niên Thiện Chí... Phong Trào Du Ca, thủ lĩnh là Nguyễn Đức Quang, đã cung cấp cho những người trẻ sinh hoạt trong những đoàn thể này những bài ca đáp ứng được nguyện vọng cũng như nói lên những tâm tư của họ. Đâu đâu trong những buổi cắm trại, những công trường xây nhà cho đồng bào tị nạn... cũng nghe vang lên những khúc hát do các nhạc sĩ của Du Ca sáng tác.
Tuần trước, trên trang báo này, nhật báo Viễn Đông đã cho đăng lại bài phỏng vấn nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang do Nguyễn Linh Giang thực hiện cách nay 8 năm. Tiếp theo đó là phần hồi ký của Nguyễn Linh Giang, ghi lại những kỷ niệm với phong trào Du Ca.

Xem tiếp...

Thư tình gửi một người 8/1966

Tháng 8/1966
Dao Ánh,

Có một điều không nên nói ra mà vẫn phải nói, và phải nói trong lúc uống thật say để có đủ can đảm nghe lời phủ nhận hay cái gật đầu.

Anh yêu Ánh.

Chỉ có đơn giản thế thôi mà phải dè dặt, phải cân nhắc, phải chạy thoát ra ngoài cái tỉnh.

Điều đó đáng lý không nên nói mà có bổn phận nhìn thấy phải cảm thông, nhưng cũng nói bởi vì nó là chót đỉnh của tình cảm. Nói ra thì tình yêu đã biến thành tĩnh vật, đã đông đặc lại như một khối thủy tinh.

Cũng là lần đầu tiên anh phải tự thú điều đó ra trước. Như thế đã phải tự thú điều đó ra trước. Như thế đã phải tự coi là thất bại trong cuộc tình chung này. Nhưng mà đã sao. Đáng lý thì chúng mình cùng phải thú nhận điều đó một lần.

Nhưng thôi có ích gì.

Xem tiếp...

Lời Bàn Mới

  • TIẾNG HÁT LỆ THANH
    nguyễn nhật 08.07.2020 07:33
    Cô Lệ Thanh hát như nũng nịu,giọng dễ thương quá!
     
  • Giữ Đời Cho Nhau
    giang nguyen 17.06.2020 06:26
    Cảm ơn bạn đã pot lên những tờ nhạc.
     
  • Mưa Trên Ngày Tháng Đó
    giang nguyen 17.06.2020 06:17
    Hầu hết các tác phẩm của Nhạc Sỹ họ Từ đều cho tôi cảm nhận những rung động hòa mình cùng bài nhạc. Nhát ...
     
  • TÌNH NHƯ MÂY CÕI LẠ
    giang nguyen 17.06.2020 05:33
    Tôi yêu nhạc Lê Uyên Phương khi tình cờ được nghe cặp song ca khập khiễng, vì Ca sỹ rất trẻ với mái tóc ...
     
  • Hoàng Dương
    MÂY NGÀN 14.06.2020 12:29
    THI CA VÀ NHẠC VIỆT Đúng ra Thơ, Nhạc là gì Thơ không ngoài nhạc, nhạc nào ngoài thơ Khiến bao tác ...

Đăng Nhập/Xuất